অসম লোকসেৱা আয়োগ ২০২৫: প্ৰাৰম্ভিক আৰু মুখ্য পৰীক্ষাৰ আৰ্হি আৰু বিতং পাঠ্যক্ৰম।

mins read

অসম লোকসেৱা আয়োগে (APSC) অসম অসামৰিক সেৱা (ACS), অসম আৰক্ষী সেৱা (APS) আৰু ৰাজ্যখনৰ অন্যান্য আনুষঙ্গিক সেৱাৰ দৰে বিভিন্ন প্ৰশাসনিক পদৰ বাবে প্ৰাৰ্থী নিৰ্বাচন কৰিবলৈ প্ৰতিযোগিতামূলক পৰীক্ষা অনুষ্ঠিত কৰে। এই পৰীক্ষাটো তিনিটা পৰ্যায়ত বিভক্ত: প্ৰাৰম্ভিক পৰীক্ষা (Preliminary), মূল পৰীক্ষা (Main) আৰু সাক্ষাৎকাৰ (viva-voce)। প্ৰতিটো পৰ্যায়ৰে এক সুকীয়া উদ্দেশ্য থাকে। APSC CCE প্ৰাৰম্ভিক আৰু মূল পৰীক্ষাৰ পাঠ্যক্ৰমে বহুতো বিষয় সামৰি লয়। তলত পাঠ্যক্ৰমৰ এক বিতং বিভাজন আৰু ফলপ্ৰসূ প্ৰস্তুতিৰ বাবে কিছু পৰামৰ্শ দিয়া হ’ল। এই প্ৰবন্ধটোত এপিএছচিৰ Prelims আৰু Mains পৰীক্ষাৰ সম্পূৰ্ণ পাঠ্যক্ৰম বিস্তৃতভাৱে আলোচনা কৰা হৈছে।

Download the pdf

APSC প্ৰাৰম্ভিক পৰীক্ষাৰ আৰ্হি

প্ৰাৰম্ভিক পৰ্যায়ত দুখন বহুবিকল্পী প্ৰকাৰৰ (Objective-type) কাকত থাকে: সাধাৰণ অধ্যয়ন প্ৰথম কাকত (General Studies Paper-I) আৰু সাধাৰণ অধ্যয়ন দ্বিতীয় কাকত (CSAT)। প্ৰতিখন কাকত প্ৰাৰ্থীৰ মৌলিক ধাৰণা আৰু বুদ্ধিবৃত্তি পৰীক্ষা কৰিবলৈ তৈয়াৰ কৰা হৈছে।

বিৱৰণ	প্ৰথম কাকত (General Studies I)	দ্বিতীয় কাকত (General Studies II)
কাকতৰ সংখ্যা	এখন (বাধ্যতামূলক)	এখন (বাধ্যতামূলক)
মুঠ নম্বৰ	২০০	২০০
সময়	২ ঘণ্টা	২ ঘণ্টা
প্ৰশ্নৰ সংখ্যা	১০০	৮০
প্ৰশ্নৰ ধৰণ	বহুবিকল্পী প্ৰশ্ন/MCQ	বহুবিকল্পী প্ৰশ্ন/MCQ
ভাষা	ইংৰাজী	ইংৰাজী
ঋণাত্মক নম্বৰ (Negative Marking)	প্ৰতিটো অশুদ্ধ উত্তৰৰ বাবে ১/৪ নম্বৰ কৰ্তন	প্ৰতিটো অশুদ্ধ উত্তৰৰ বাবে ১/৪ নম্বৰ কৰ্তন

APSC CCE পাঠ্যসূচী: সাধাৰণ অধ্যয়ন প্ৰথম কাকত

ইয়াত ১০০ টা প্ৰশ্ন থাকে যিবোৰ তলত দিয়া বিষয়সমূহৰ পৰা আহে। মুঠ ২০০ নম্বৰৰ বাবে সময় ২ ঘণ্টা।

বিষয়	বিতং বিৱৰণ
সাম্প্ৰতিক ঘটনাৱলী	ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় গুৰুত্বৰ সাম্প্ৰতিক ঘটনা।
ভাৰতৰ ইতিহাস আৰু ভাৰতীয় জাতীয় আন্দোলন	প্ৰাচীন, মধ্যযুগীয় আৰু আধুনিক ভাৰতৰ ইতিহাস, বিশেষকৈ স্বাধীনতা সংগ্ৰাম।
ভাৰত আৰু বিশ্বৰ ভূগোল	ভাৰত আৰু বিশ্বৰ ভৌতিক, সামাজিক আৰু অৰ্থনৈতিক ভূগোল।
ভাৰতীয় ৰাজনীতি আৰু শাসন ব্যৱস্থা	সংবিধান, ৰাজনৈতিক ব্যৱস্থা, পঞ্চায়তী ৰাজ, ৰাজহুৱা নীতি, অধিকাৰ সম্পৰ্কীয় বিষয় আদি।
অৰ্থনৈতিক আৰু সামাজিক উন্নয়ন	বহনক্ষম উন্নয়ন, দৰিদ্ৰতা, অন্তৰ্ভুক্তি (Inclusion), জনগাঁথনি আৰু সামাজিক খণ্ডৰ পদক্ষেপ।
পৰিৱেশ পৰিস্থিতি তন্ত্ৰ, জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য আৰু জলবায়ু পৰিৱৰ্তন	কোনো বিশেষ বিশেষজ্ঞতাৰ প্ৰয়োজন নোহোৱা সাধাৰণ ধাৰণা।
সাধাৰণ বিজ্ঞান	দৈনন্দিন জীৱনত বৈজ্ঞানিক ধাৰণা আৰু ইয়াৰ প্ৰয়োগৰ মৌলিক বুজাবুজি।
অসম সম্পৰ্কীয় প্ৰশ্ন (৩০-৩৫%)	অসমৰ ইতিহাস, ভূগোল, সংস্কৃতি আৰু আৰ্থ-সামাজিক বিষয়ৰ সৈতে জড়িত বিষয়।

APSC CCE পাঠ্যসূচী : সাধাৰণ অধ্যয়ন দ্বিতীয় কাকত (CSAT)

ইয়াত ৮০ টা প্ৰশ্ন থাকে, যাৰ সৰ্বাধিক নম্বৰ ২০০ আৰু সময় ২ ঘণ্টা।

বিভাগ	সামৰি লোৱা বিষয়সমূহ
সাধাৰণ গাণিতিক ধাৰণা	মানসিক দক্ষতা, সংখ্যা জ্ঞান, সৰলীকৰণ, ল.সা.গু আৰু গ.সা.গু, গড়, অনুপাত-সমানুপাত আদি।
তথ্য বিশ্লেষণ	ডাটা ইণ্টাৰপ্ৰিটেশ্যন (গ্ৰাফ, তালিকা, চাৰ্ট), ডাটা পৰ্যাপ্ততা আৰু তুলনা।
যুক্তিনিৰ্ভৰ তৰ্ক (Logical Reasoning)	শ্ৰেণী সম্পূৰ্ণ কৰা, তেজৰ সম্পৰ্ক, দিশ নিৰ্ণয়, ক’ডিং-ডিক’ডিং, সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ।
বিশ্লেষণাত্মক তৰ্ক	আসন বিন্যাস (linear & circular), সাঁথৰ (puzzles), চিল’গিজম।
ইংৰাজী বোধগম্যতা	ব্যাকৰণ, বিপৰীত শব্দ/সমশব্দ, শব্দকোষ, জতুৱা ঠাঁচ, পেছেজ(টোকা) বিশ্লেষণ।
আন্তঃব্যক্তিগত দক্ষতা	মৌখিক আৰু অমৌখিক যোগাযোগ, সক্ৰিয় শ্রবণ, সহানুভূতি, স্পষ্ট অভিব্যক্তি।

টোকা: দ্বিতীয় কাকতত উত্তীৰ্ণ হ’বলৈ নিম্নতম নম্বৰ (Qualifying marks) পোৱাটো প্ৰয়োজনীয়, আনহাতে মেধা তালিকা প্ৰস্তুত কৰোঁতে প্ৰথম কাকতৰ নম্বৰহে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।

APSC CCE মূল পৰীক্ষাৰ (Mains) পাঠ্যক্ৰম কি?

মূল পৰীক্ষাই এজন প্ৰাৰ্থীৰ গভীৰ জ্ঞান আৰু বিশ্লেষণাত্মক ক্ষমতা পৰীক্ষা কৰে। ইয়াত ৬ খন বৰ্ণনামূলক (Descriptive) কাকত থাকে। মুঠ নম্বৰ ১৫০০।

কাকত	নম্বৰ	সময়	বিৱৰণ
ৰচনা (Essay)	২৫০	৩ ঘণ্টা	ৰচনা লিখাৰ দক্ষতা পৰীক্ষা কৰা হয়।
GS Paper I	২৫০	৩ ঘণ্টা	ভাৰতীয় ঐতিহ্য আৰু সংস্কৃতি, ইতিহাস, ভাৰত আৰু বিশ্বৰ ভূগোল আৰু সমাজ।
GS Paper II	২৫০	৩ ঘণ্টা	শাসন ব্যৱস্থা, সংবিধান, ৰাজনীতি, সামাজিক ন্যায় (অসমৰ ওপৰত গুৰুত্ব দি) আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সম্পৰ্ক।
GS Paper III	২৫০	৩ ঘণ্টা	প্ৰযুক্তি, অৰ্থনৈতিক উন্নয়ন, জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য, পৰিৱেশ, নিৰাপত্তা আৰু দুৰ্যোগ ব্যৱস্থাপনা।
GS Paper IV	২৫০	৩ ঘণ্টা	নীতিশাস্ত্ৰ, সততা আৰু যোগ্যতা (Ethics, Integrity, and Aptitude)।
GS Paper V	২৫০	৩ ঘণ্টা	অসমৰ ইতিহাস, সংস্কৃতি, ভূগোল আৰু আৰ্থ-সামাজিক বিষয়ৰ বাবে উৎসৰ্গিত।

ব্যক্তিত্ব পৰীক্ষা (সাক্ষাৎকাৰ): ১৮০ নম্বৰ

সৰ্বমুঠ নম্বৰ = ১৬৮০

APSC CCE মুখ্য পৰীক্ষাৰ বিতং পাঠ্যক্ৰম ২০২৬

সাধাৰণ অধ্যয়ন প্ৰথম কাকত (GS Paper 1)

ভাৰতীয় ঐতিহ্য আৰু সংস্কৃতি, ইতিহাস আৰু বিশ্বৰ ভূগোল আৰু সমাজ।

ভাৰতীয় সংস্কৃতি: প্ৰাচীনৰ পৰা আধুনিক কাললৈকে কলাৰ ধৰণ, সাহিত্য আৰু স্থাপত্যৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ দিশসমূহ।
আধুনিক ভাৰতীয় ইতিহাস: ওঠৰ শতিকাৰ মাজভাগৰ পৰা বৰ্তমানলৈকে গুৰুত্বপূৰ্ণ ঘটনা, বিষয় আৰু ব্যক্তিত্ব। ‘স্বাধীনতা সংগ্ৰাম’ৰ বিভিন্ন পৰ্যায় আৰু দেশৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ অৱদানকাৰীসকল। স্বাধীনতাৰ পৰৱৰ্তী একত্ৰীকৰণ আৰু পুনৰ্গঠন।
সমাজ: ভাৰতীয় সমাজ আৰু বৈচিত্ৰ্যৰ বৈশিষ্ট্য। মহিলা আৰু মহিলা সংগঠনৰ ভূমিকা। জনসংখ্যা, দৰিদ্ৰতা, নগৰীকৰণ আৰু ইয়াৰ প্ৰতিকাৰৰ সৈতে জড়িত বিষয়। সামাজিক সৱলীকৰণ, সাম্প্ৰদায়িকতাবাদ, আঞ্চলিকতাবাদ আৰু ধৰ্মনিৰপেক্ষতা। গোলকীয়কৰণৰ প্ৰভাৱ।
ভূগোল: দক্ষিণ এছিয়া আৰু ভাৰতকে ধৰি বিশ্বৰ প্ৰধান প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ বিতৰণ। উদ্যোগ স্থাপনৰ কাৰকসমূহ। ভূমিকম্প, চুনামী, আগ্নেয়গিৰি আৰু ঘূৰ্ণীবতাহৰ দৰে ভৌতিক পৰিঘটনা। সংকটজনক ভৌগোলিক বৈশিষ্ট্যসমূহৰ পৰিৱৰ্তন।

সাধাৰণ অধ্যয়ন দ্বিতীয় কাকত (GS Paper II)

শাসন ব্যৱস্থা, সংবিধান, ৰাজনীতি, সামাজিক ন্যায় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সম্পৰ্ক।

ভাৰতীয় সংবিধান: ঐতিহাসিক ভিত্তি, বিৱৰ্তন, বৈশিষ্ট্য, সংশোধনী আৰু মৌলিক গাঁথনি।
অন্য দেশৰ সৈতে তুলনা: ভাৰতীয় সংবিধানৰ সৈতে অন্য দেশৰ তুলনা।
কেন্দ্ৰ আৰু ৰাজ্যৰ কাৰ্যাৱলী: কেন্দ্ৰ আৰু ৰাজ্যসমূহৰ কাৰ্যাৱলী আৰু দায়িত্ব, যুক্তৰাষ্ট্ৰীয় গাঁথনিৰ প্ৰত্যাহ্বান। ক্ষমতা বিভাজন।
সংসদ আৰু ৰাজ্যিক বিধানমণ্ডল: গাঁথনি, কাম-কাজ, ক্ষমতা আৰু বিশেষাধিকাৰ।
সাংবিধানিক আৰু বিধিবদ্ধ সংস্থাসমূহ: বিভিন্ন সাংবিধানিক সংস্থাৰ নিযুক্তি, ক্ষমতা আৰু দায়িত্ব।
চৰকাৰী নীতি আৰু উন্নয়ন: বিভিন্ন খণ্ডত চৰকাৰী হস্তক্ষেপ। NGO, SHG আৰু অন্যান্য অংশীদাৰৰ ভূমিকা।
অসমৰ বিশেষ প্ৰসংগত: স্বাস্থ্য, শিক্ষা, মানৱ সম্পদ, দৰিদ্ৰতা আৰু ভোকৰ সৈতে জড়িত বিষয়সমূহ। ই-গভৰ্নেন্স, নাগৰিক চনদ (Citizen’s Charter) আদি।
আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সম্পৰ্ক: ভাৰত আৰু ইয়াৰ চুবুৰীয়া দেশৰ সৈতে সম্পৰ্ক। গোলকীয় গোটসমূহ। ভাৰতীয় প্ৰবাসীৰ ওপৰত উন্নত আৰু উন্নয়নশীল দেশৰ নীতিৰ প্ৰভাৱ।

সাধাৰণ অধ্যয়ন তৃতীয় কাকত (GS Paper III)

প্ৰযুক্তি, অৰ্থনৈতিক উন্নয়ন, জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য, পৰিৱেশ, নিৰাপত্তা আৰু দুৰ্যোগ ব্যৱস্থাপনা।

অৰ্থনীতি: পৰিকল্পনা, সম্পদৰ ব্যৱহাৰ, বিকাশ, উন্নয়ন আৰু নিয়োগৰ সৈতে জড়িত বিষয়। চৰকাৰী বাজেট। অন্তৰ্ভুক্তিমূলক বিকাশ। উদাৰীকৰণৰ প্ৰভাৱ। আন্তঃগাঁথনি (শক্তি, বন্দৰ, পথ, বিমান বন্দৰ, ৰে’লপথ)।
কৃষি: শস্যৰ আৰ্হি, জলসিঞ্চন প্ৰণালী, কৃষি সামগ্ৰীৰ পৰিবহন আৰু বিপণন। ই-টেকনল’জি। খাদ্য প্ৰক্ৰিয়াকৰণ উদ্যোগ। ভূমি সংস্কাৰ।
বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি: দৈনন্দিন জীৱনত ইয়াৰ প্ৰয়োগ। ভাৰতীয়সকলৰ কৃতিত্ব। IT, মহাকাশ, ৰবটিক্স, নেন’টেকনল’জি, বায়’টেকনল’জিৰ ওপৰত সজাগতা। (IPR)বৌদ্ধিক সম্পত্তিৰ অধিকাৰৰ বিষয়।
পৰিৱেশ আৰু দুৰ্যোগ ব্যৱস্থাপনা: সংৰক্ষণ, পৰিৱেশ প্ৰদূষণ আৰু অৱক্ষয়। অসমৰ ওপৰত বিশেষ গুৰুত্ব দি দুৰ্যোগ ব্যৱস্থাপনা আইন আৰু নীতি।
নিৰাপত্তা: বাহ্যিক আৰু অভ্যন্তৰীণ নিৰাপত্তাৰ প্ৰত্যাহ্বান। চাইবাৰ নিৰাপত্তা, ধন সৰবৰাহ (money laundering)। সীমান্ত এলেকাত নিৰাপত্তাৰ প্ৰত্যাহ্বান। বিভিন্ন নিৰাপত্তা বাহিনীৰ ভূমিকা।

সাধাৰণ অধ্যয়ন চতুৰ্থ কাকত (GS Paper IV)

নৈতিকতা, সততা আৰু যোগ্যতা।

নৈতিকতা আৰু মানৱ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়া: নৈতিকতাৰ সাৰমৰ্ম, নিৰ্ধাৰক আৰু ফলাফল। মহান নেতা, সংস্কাৰক আৰু প্ৰশাসকৰ জীৱনীমুলক শিক্ষা। মূল্যবোধ গঢ়ি তোলাত পৰিয়াল, সমাজ আৰু শিক্ষা প্ৰতিষ্ঠানৰ ভূমিকা।
মনোভাৱ (Attitude): বিষয়বস্তু, গাঁথনি আৰু কাৰ্য। চিন্তা আৰু আচৰণৰ ওপৰত ইয়াৰ প্ৰভাৱ। নৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক মনোভাৱ।
অসামৰিক সেৱাৰ বাবে যোগ্যতা আৰু মৌলিক মূল্যবোধ: সততা, নিৰপেক্ষতা, বস্তুনিষ্ঠতা আৰু জনসেৱাৰ প্ৰতি উৎসৰ্গা। দুৰ্বল শ্ৰেণীৰ প্ৰতি সহমৰ্মিতা আৰু সহনশীলতা।
আৱেগিক বুদ্ধিমত্তা (EI): ধাৰণা আৰু প্ৰশাসন তথা শাসনত ইয়াৰ প্ৰয়োগ।
চিন্তাবিদসকলৰ অৱদান: ভাৰতীয় আৰু বিশ্বৰ চিন্তাবিদ তথা দাৰ্শনিকসকলৰ অৱদান।
প্ৰশাসনত নৈতিকতা: চৰকাৰী আৰু ব্যক্তিগত প্ৰতিষ্ঠানৰ নৈতিক দ্বিধাসমূহ। আইন, নিয়ম আৰু বিবেকৰ ভূমিকা। উত্তৰদায়ী শাসন। কৰ্পৰেট গভৰ্নেন্স।
শাসনত সততা (Probity in Governance): জনসেৱাৰ ধাৰণা। তথ্যৰ আদান-প্ৰদান আৰু স্বচ্ছতা; তথ্য জনাৰ অধিকাৰ (RTI)। কৰ্ম সংস্কৃতি, সেৱা প্ৰদানৰ গুণগত মান, ৰাজহুৱা পুঁজিৰ ব্যৱহাৰ। দুৰ্নীতিৰ প্ৰত্যাহ্বান।

অসম সম্পৰ্কীয় বিশেষ কাকত: General Studies V (Paper VI)

২০২০ চনত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা এই কাকতখন সম্পূৰ্ণৰূপে অসমৰ ওপৰত কেন্দ্ৰিত।

বিভাগ	গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয়সমূহ
ৰাজনৈতিক ব্যৱস্থা	ৰাজ্যপাল, মুখ্যমন্ত্ৰী, অসম বিধানসভা (১২৬ জন সদস্য), গুৱাহাটী উচ্চ ন্যায়ালয় আৰু স্বায়ত্বশাসিত পৰিষদ।
ইতিহাস	দানৱ বংশৰ পৰা আহোম বংশলৈ; ১৮২৬ চনৰ ইয়াণ্ডাবু সন্ধি; ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলনত অসমৰ ভূমিকা।
কলা আৰু সংস্কৃতি	কামাখ্যা মন্দিৰ, ৰংঘৰ, নামঘৰ, বিহু, মে-ডাম-মে-ফি, সত্ৰীয়া নৃত্য আৰু অসমীয়া সাহিত্য।
ভূগোল	ব্ৰহ্মপুত্ৰ আৰু বৰাক উপত্যকা; প্ৰাকৃতিক সম্পদ (ডিগবৈৰ তেল, লিডুৰ কয়লা); কাজিৰঙা আৰু মানসৰ জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য।
অৰ্থনীতি	চাহ উদ্যোগ, কৃষি (ধান), তেল শোধনাগাৰ আৰু চৰকাৰী কল্যাণমূলক আঁচনিসমূহ।
দুৰ্যোগ ব্যৱস্থাপনা	বানপানী সমস্যা আৰু অসম ৰাজ্যিক দুৰ্যোগ ব্যৱস্থাপনা প্ৰাধিকৰণৰ (ASDMA) ভূমিকা।

উপসংহাৰ

APSC CCE পাঠ্যক্ৰম সঠিকভাৱে বুজিবলৈ প্ৰাৰ্থীসকলে এক সুপৰিকল্পিত কৌশল অৱলম্বন কৰা উচিত। প্ৰতিখন কাকতৰ গুৰুত্ব বুজি আৰু নিয়মিত অনুশীলন কৰি সফল হোৱাটো সম্ভৱ। সঠিক প্ৰস্তুতিৰ বাবে দৃঢ়তা, কৌশলগত পৰিকল্পনা আৰু সাম্প্ৰতিক বিষয়ৰ ওপৰত দখল থকাটো জৰুৰী।

Also read – APSC CCE SYLLABUS 2025